Prowadzona od 10 czerwca br. konserwacja części prezbiterialnej bazyliki katedralnej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Sandomierzu przyniosła już ciekawe efekty, m.in. odsłonięcie fresków z czasów jagiellońskich i Kazimierza Wielkiego i dwunastowiecznych, kamiennych cisów.
- Nasze dwuletnie starania przyniosły w ostatnich miesiącach owoce. Bazylika katedralna otrzymała dofinansowanie projektu: „Konserwacja wnętrz perły wczesnogotyckiej architektury sakralnej - bazyliki katedralnej w Sandomierzu” z funduszy Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Darczyńcą jest też Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ponadto dysponujemy środkami własnymi. Mogliśmy rozpocząć trzyletni projekt konserwacji części prezbiterialnej naszej bazyliki. Na wykonawcę prac konserwatorskich wybrany został Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki w Warszawie, filia w Krakowie, będący w bardzo bliskiej współpracy z krakowską Akademią Sztuk Pięknych. Pracami kierują profesorowie ASP: Władysław Zalewski, specjalista od fresków, i Ireneusz Płuska, ekspert w dziedzinie konserwacji rzeźby - objaśnia ks. Bogdan Piekut, proboszcz i kustosz parafii katedralnej, odpowiedzialny za realizację inwestycji przy wsparciu powołanego przez biskupa ordynariusza Andrzeja Dzięgę zespołu ds. konserwacji bazyliki.
- Wiążemy wielkie nadzieje z tym projektem. Katedra nasza, jako jeden najznamienitszych zabytków architektury sakralnej o znaczeniu europejskim, zasługuje na odnowienie jej unikalnych zabytków. Mamy nadzieję, że z Bożą pomocą uda się nam świętować uroczystości 200-lecia powstania diecezji sandomierskiej w 2018 r. w pełnym blasku odrestaurowanych wnętrz naszej katedry - wyraził nadzieję bp Andrzej Dzięga.
Za kluczowy element projektu uznano restaurację bizantyjskich fresków ufundowanych przez króla Władysława Jagiełłę, zwanych też jagiellońskimi, nie tylko ze względu na ich wartość i postępujące zniszczenie, ale i w związku z ich symbolicznym znaczeniem dla kultury europejskiej. Właśnie zdemontowane zostały ustawione poniżej fresków późnorenesansowe stalle, które będą stopniowo brane do konserwacji, gdzie muszą mieć zapewniony mikroklimat taki jak w katedrze, aby nie rozsychały się. Po odsunięciu stalli, na murze poniżej bizantyjskich fresków ukazały się freski przedstawiające serię herbów ziemskich z czasów jagiellońskich, a także freski z czasów Kazimierza Wielkiego. - Wiedzieliśmy o nich, ale teraz zobaczyliśmy je w całej krasie. Widoczne są też prawdopodobnie dwa zacheuszki - jeden z krzyżem jerozolimskim, z podwójnym ramieniem. Dość dużo zinwentaryzowano elementów fresków, które odpadły z muru. Zostaną one oczyszczone, zabezpieczone, poddane konserwacji i badaniom specjalistycznym - mówi ks. Andrzej Rusak, konserwator diecezjalny. Odkryty też został pod dziewiętnastowiecznym obrazem w ołtarzu głównym, przedstawiającym Narodzenie Najświętszej Maryi Panny pędzla Buchbindera, wcześniejszy, barokowy, o tej samej tematyce, namalowany przez artystę krakowskiego Łukasza Orłowskiego, jak odszukała w archiwum po sygnaturze umieszczonej na obrazie Urszula Stępień, kustosz Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu: 23 września 1756 r. Łukasz Orłowski odebrał rachunek za obraz „Najświętszej Panny Narodzenia do Sądomierza w ołtarz”.
Podczas prac uwidocznione zostały również kamienne ciosy z pierwotnej, stojącej niegdyś na tym miejscu romańskiej świątyni z początku XII wieku. Trwa też konserwacja kaplicy mansjonarskiej, zwanej kaplicą Najświętszego Sakramentu, którego cennym zabytkiem jest tabernakulum z cyborium z 1639 r., przeniesione z pierwotnego ołtarza głównego, jak i sam ołtarz, pochodzący z prezbiterium, wykonany przez rzeźbiarza Władysława Ludwiga w 1757 r. - Nowe wiadomości poszerzają wiedzę o sandomierskiej bazylice katedralnej i potwierdzają jej walory artystyczne. Przepraszamy za utrudnienia w zwiedzaniu i zachęcamy do zwiedzania ścieżki edukacyjnej w podziemiach katedry, gdzie można będzie zapoznać się z postępem prac konserwatorskich, wykonywanych w prezbiterium i bazylice - informuje ks. Andrzej Rusak.