Czy to rano przed szafą, czy na zakupach, czy wieczorem na kanapie, jeśli chodzi o to, który serial chcemy obejrzeć jako następny – każdego dnia podejmujemy mnóstwo decyzji, a wiele z nich nawet podświadomie. Płacimy za to swoim czasem i swoją energią, nawet jeśli są to małe, raczej nieistotne rzeczy. Mimo że to tylko drobiazgi, to suma wszystkich decyzji prowadzi do tzw. decision fatigue – zmęczenia decyzyjnego.

Podejmowanie decyzji jest złożonym procesem poznawczym – im więcej musimy nad czymś pomyśleć, tym szybciej spada nasza zdolność decyzyjna. Racjonalne myślenie jest zatem prawie niemożliwe przy zmęczeniu decyzyjnym. Zamiast tego coraz bardziej ufamy naszemu przeczuciu i podejmujemy impulsywne i irracjonalne decyzje. Ale nie tylko to. Zbyt duży wybór może również prowadzić do zmęczenia decyzyjnego, problemu, z którym nieustannie się borykamy we współczesnym świecie. Niektórzy ludzie wręcz boją się podejmować decyzje. W psychologii nazywa się to decidofobią.

Wszyscy czujemy się przytłoczeni, gdy musimy podejmować zbyt wiele decyzji naraz i stajemy w obliczu powodzi wyborów. Kiedy jednak zaczyna się mówić o zmęczeniu decyzyjnym? Istnieje kilka oznak, że z czasem stajesz się zmęczony podejmowaniem decyzji. Obejmuje to np. trudności z koncentracją i celowe unikanie zadań wymagających podjęcia decyzji, a także coraz częstsze odkładanie czynności, które należy pilnie wykonać. Często jesteś też rozdrażniony i niezadowolony z każdej swojej decyzji. Objawy fizyczne, takie jak bóle głowy i zły sen, mogą również wynikać ze zmęczenia decyzyjnego.

Jak sobie z tym radzić? Oto kilka sposobów na zmęczenie decyzyjne:

1. Skoncentruj się tylko na tym, co ważne

Łatwiej powiedzieć niż zrobić, ale jeśli skoncentrujesz się tylko na tym, co najważniejsze, i zignorujesz to, co nieważne, będziesz w stanie ponownie podejmować naprawdę ważne decyzje. Możesz np. zaplanować posiłki z wyprzedzeniem, aby nie musieć codziennie myśleć o tym, co chcesz zjeść na obiad. Codziennie rano stoisz bezradnie przed szafą? Rozsądna liczba dobrze dopasowanych elementów garderoby, tzw. szafa kapsułowa, sprawia, że wybór ubrań staje się łatwiejszy.

2. Podejmuj ważne decyzje rano

Codziennie każdy podejmuje ok. 20 tys. decyzji, jednak te naprawdę ważne najlepiej podejmować rano. Wtedy magazyn energii jest nadal pełny. Spotkania najlepiej zaplanować również w tym czasie.

3. Nie spiesz się

Kiedy jesteś zmęczony podejmowaniem decyzji, ważne jest, aby zrobić sobie przerwę. W przeciwnym razie pod wpływem stresu podejmiesz impulsywne decyzje, których później będziesz żałować. Szczególnie jeśli chodzi o ważne sprawy, warto poświęcić czas na przemyślenie ich na spokojnie. Ponadto upewnij się, że pijesz wystarczająco dużo wody. Odwodnienie powoduje również wyczerpanie psychiczne.

4. Jedz zdrowo

Nasza dieta może też wspierać nas w procesach decyzyjnych. Szczególnie ważna jest podaż glukozy, która może wyeliminować lub całkowicie zapobiec wyczerpaniu mózgu. Ale bądź ostrożny, ponieważ napoje energetyczne i słodzona żywność nie tylko są niezdrowe, ale także zapewniają tylko krótkotrwały „kopniak”. Lepsze są przekąski takie jak owoce lub produkty pełnoziarniste, ponieważ stale dostarczają glukozę, a tym samym nową energię.

5. Nie zastanawiaj się nad swoimi decyzjami

Kiedy w końcu podjąłeś decyzję, nigdy nie powinieneś jej kwestionować, bo to znowu wprawia w ruch karuzelę myśli i kosztuje cię niepotrzebną energię. Możesz być pewien: tylko w nielicznych przypadkach „niewłaściwa decyzja” powoduje problemy.

Autorka jest psychologiem, prezesem Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Higieny Psychicznej.