Stężenie glukozy we krwi to jeden z podstawowych parametrów naszego zdrowia. Takie badanie powinien wykonać raz w roku każdy po 45. roku życia. Łatwo zapamiętać, że prawidłowy jest wynik, który wyraża się wartością dwucyfrową. Wynik 100 mg/dl i powyżej tej wartości jest sygnałem ostrzegawczym. Warto również pamiętać, że tzw. stan przedcukrzycowy – kiedy glikemia na czczo mieści się w przedziale 100-125 mg/gl – jest często stanem odwracalnym. Jeżeli będziemy przestrzegać zaleceń dotyczących zmiany stylu życia i diety, wtedy mamy szansę, by nie dopuścić do rozwoju cukrzycy typu 2 i jej powikłań.

Lista osób, które są zagrożone cukrzycą, jest długa. Są to osoby z nadwagą, nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem trójglicerydów lub obniżonym poziomem cholesterolu HDL, mało aktywne fizycznie, kobiety, które przeszły cukrzycę ciężarnych, urodziły dziecko o wadze powyżej 4 kg lub cierpią na zespół policystycznych jajników, osoby, u których ta choroba wystąpiła w bliskiej rodzinie.

Po stwierdzeniu u pacjenta nieprawidłowego wyniku badania glikemii na czczo lekarz zazwyczaj zleca jeszcze wykonanie testu obciążenia glukozą, tzw. krzywej cukrowej.

Stan przedcukrzycowy wymaga w pierwszym etapie zmiany stylu życia. Chodzi przede wszystkim o zwiększenie aktywności fizycznej do minimum 150 minut na tydzień. Ten podstawowy wymiar prozdrowotnej aktywności można podzielić na kilka dni, np. pięć razy w tygodniu po 30 minut, które można wykorzystać na intensywny spacer, ulubiony rodzaj sportu czy gimnastykę.

Zwiększeniu aktywności powinna towarzyszyć zmiana diety. W planie dnia trzeba uwzględnić pięć posiłków spożywanych w regularnych odstępach czasu, czyli co ok. 3 godziny. Rozumiemy to jako trzy pełne posiłki oraz dwie lżejsze przekąski. Do jadłospisu wprowadzamy więcej sezonowych warzyw, ograniczamy węglowodany proste i tłuszcze organiczne. Nie jest to dieta wymagająca specjalnego wysiłku czy wydatków, bo zdrową przekąską mogą być miseczka surówki, kiszony ogórek pokrojony z cebulą czy garść orzechów. Jeżeli przy dobrze zbilansowanej diecie pozwolimy sobie sporadycznie na pączka lub kawałek ciasta, to nic strasznego się nie stanie.

Czy w stanie przedcukrzycowym warto korzystać z glukometru? Nie jest on niezbędny, bo nie musimy stale kontrolować poziomu cukru. Może jednak być przydatny do ułożenia jadłospisu, sprawdzenia, po jakich posiłkach cukier nam mocno wzrasta, które produkty należy ograniczyć lub całkowicie wyłączyć z diety. Ważne jest też zwrócenie uwagi na nawodnienie organizmu, które powoduje stabilizację poziomu cukru, a nawet jego obniżenie. Niektórzy pacjenci kontrolują swój bilans wodny w ten sposób, że zaopatrują się w półtoralitrowy dzbanek, w którym przygotowują zapas wody na cały dzień. Osoby z chorobami układu krążenia lub nerek szczegółowe zalecenia co do ilości spożywanych płynów powinny jednak ustalić ze swoim lekarzem.

Zalecenia dotyczące postępowania w stanie przedcukrzycowym nie są zbyt rygorystyczne, ale wymagają systematyczności. Jeżeli zaniedbamy ten etap i dopuścimy do rozwinięcia się pełnoobjawowej cukrzycy, leczenie będzie trudniejsze, a dieta bardziej kłopotliwa. Pamiętajmy o tym zwłaszcza teraz. Warto prowadzić szeroką profilaktykę tej choroby i mówić o niej nie tylko przy okazji Światowego Dnia Cukrzycy.

Wysłuchała: Anna Wyszyńska

Mgr Alicja Szewczyk jest prezesem Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii. W ubiegłym roku otrzymała nagrodę Foundation of European Nurses in Diabetes (FEND) dla pielęgniarek i położnych specjalizujących się w cukrzycy.