Główne uroczystości odbyły się podczas Sumy odpustowej odprawionej przez Nuncjusza Apostolskiego w Polsce abp. Antonia Guido Filipazziego.

Tegoroczny odpust na Górze Chełmskiej miał szczególnie uroczysty charakter. Nawiązywało do tego już samo motto będące słowami kardynała Stefana Wyszyńskiego: „Jej polecam miasto Chełm, duchowieństwo i lud wierny, Polskę całą".

W poniedziałek 7 września w wigilię święta Narodzenia Najświętszej Maryi Panny na placu przed bazyliką mariacką zebrało się wielu parafian i pielgrzymów. Tradycyjnie już w pieszych pielgrzymkach na uroczystości przybyli wierni z kilkunastu parafii z okolic Chełma. Pokonali po kilkanaście lub więcej kilometrów, aby pokłonić się Chełmskiej Pani. Byli pielgrzymi z Pawłowa, Kamienia, Siedliszcza, Wojsławic, Rejowca, Dorohuska, Brzeźna, Rudej Huty i innych miejscowości. Najdłuższa trasę pokonali pielgrzymi z parafii Oleśniki w dekanacie Piaski, którzy wędrowali na odpust do Chełma ponad 40 kilometrów. Niektórzy z pątników przyjechali autokarami m.in. z Puław. – Niosę na Górę Chełmską do naszej Matki zarówno rodzinne radości jak i smutki. Bo Ona potrafi wysłuchać, pocieszyć i zanieść je do Swojego Syna - mówiła Jolanta, pątniczka z Wojsławic.

Wieczorna poniedziałkowa Eucharystia była połączona z wyjątkowym jubileuszem 50-lecia kapłaństwa ks. kan. Stanisława Kopronia, który przed wielu laty pełnił posługę wikariusza w parafii Narodzenia NMP w Chełmie. Wiele osób, dzisiaj już dorosłych ludzi, z sympatią wspomina ks. Stanisława jako dobrego i wyrozumiałego opiekuna ministrantów i lektorów. Wszystkich przybyłych na uroczystości powitał proboszcz parafii Narodzenia NMP w Chełmie ks. kan. Andrzej Sternik.

Słowo Boże podczas Mszy św. wygłosił bp Józef Wróbel. Nawiązał w nim m.in. do wędrówki Matki Bożej. – Matka Boża idzie po ścieżkach świata przez całą historię. Przyszedł też czas, kiedy razem z Jezusem przyszła i na nasze ziemie. A później uczestniczyła w historii naszych przodków w sposób coraz bardziej wyrazisty, niosąc w swoim sercu wiarę i dzieląc się nią ze wszystkimi, nie koncentrując uwagi na sobie, ale przez cały czas wskazując na swojego Syna Jezusa Chrystusa – powiedział bp Wróbel. Bezpośrednio po Mszy św. pielgrzymi wysłuchali koncertu pieśni religijnych w wykonaniu chóru dziecięcego ze Szkoły Podstawowej w Rudzie Hucie.

Wyjątkową częścią niedzielnego wieczoru odpustowego było modlitewne czuwanie. Najpierw Apel Maryjny, a po nim Droga Krzyżowa po Kalwarii Chełmskiej i modlitwa uwielbienia poprowadzona przez Wspólnotę Odnowy w Duchu Świętym. Całość zakończyła Maryjna Pasterka odprawiona przez księży wikariuszy pracujących w minionych latach w parafii Mariackiej. Modlitwa w bazylice trwała przez całą noc, tradycyjnie już wypełnił ją Różaniec fatimski.

Drugi dzień odpustu, czyli wtorek 8 września, rozpoczął się od uroczystej i nadzwyczajnej sesji Rady Miasta Chełm w dawnej kaplicy św. Mikołaja, będącej obecnie częścią Muzeum Ziemi Chełmskiej. Podczas sesji proboszcz parafii Narodzenia NMP w Chełmie ks. kan. Andrzej Sternik odczytał dekret z Watykanu Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów zatwierdzający Matkę Bożą Chełmską na Patronkę miasta Chełm. Sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej uhonorowano też specjalnym odznaczeniem prezydenta miasta Chełm Jakuba Banaszka.

Swoją specjalną Mszę św. odprawioną tradycyjnie już przez bp. Mieczysława Cisło miały też rodziny, które na Górę Chełmską przybyły wraz z małymi dziećmi, aby uzyskać indywidualne błogosławieństwo. W homilii bp Mieczysław Cisło nawiązał do święta Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. – Narodziny Maryi to cudowny akt Boga. Ona trwa w wierności Bogu przez cały czas – powiedział. Jak nauczał, Święta Rodzina stała się wzorem człowieka i małżeńskiej wspólnoty poprzez miłość, trwałość i płodność. Wskazał też na zagrożenia i niebezpieczeństwa na jakie jest narażona współczesna rodzina. Podkreślił potrzebę dawania świadectwa wychowania dzieci przez rodziców w klimacie religijnym, ale też i patriotycznym. – Tylko silna Bogiem rodzina może stanowić zabezpieczenie przed złowrogą ideologią wdzierającą się na siłę do szkół i domów – powiedział bp Cisło.

Najważniejszym punktem w programie tegorocznego wrześniowego odpustu była Suma odpustowa podczas której Matka Boża Chełmska przy oklaskach wiernych została ogłoszona Patronką Chełma. To wydarzenie miało wymiar historyczny. Głównym celebransem był Nuncjusz Apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi. W koncelebrze uczestniczył też bp. Czesław Kozon z Kopenhagi oraz lubelscy księża biskupi: abp Stanisław Budzik, bp Artur Miziński, bp Mieczysław Cisło, bp Józef Wróbel i bp Adam Bab. Rangę uroczystości podkreślała obecność pocztów sztandarowych Wojska Polskiego, szkół i placówek oświatowych, a także różnych instytucji oraz żołnierzy stojących w dwóch kolumnach przed polowym ołtarzem.

Sama uroczystość rozpoczęła się od odśpiewania przez wszystkich uczestników odpustu hymnu państwowego. Następnie prowadzący uroczystość Dominik Bitner przypomniał drogę do ustanowienia patronatu nad miastem Chełm Matki Bożej Chełmskiej. – Od sierpnia 2025 roku, z inicjatywy wiernych i duchowieństwa Chełma, we wszystkich parafiach miasta były zbierane podpisy popierające tę inicjatywę, później przekazano je na ręce prezydenta Jakuba Banaszka i Rady Miasta Chełm. W marcu tego roku Rada Miasta Chełm podjęła stanowisko wyrażające poparcie dla ustanowienia Matki Bożej Chełmskiej Patronką miasta. Następnie kustosz sanktuarium ks. kan. Andrzej Sternik przekazał to stanowisko abp. Stanisławowi Budzikowi. W kwietniu tego roku metropolita lubelski skierował sprawę wraz ze swoim dekretem do Stolicy Apostolskiej, do dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. 2 lipca 2026 r. Stolica Apostolska wydała dekret ustanawiający Matkę Bożą Chełmską Patronką miasta Chełm – przypomniał. Następnie Przewodnicząca Rady Miasta Chełm Dorota Rybaczuk odczytała uchwałę popierająca ustanowienie Matki Bożej Chełmskiej Patronką miasta. W postawie stojącej zgromadzeni na uroczystości wierni wysłuchali Dekretu Stolicy Apostolskiej w tej sprawie, odczytanego przez bp. Artura Mizińskiego. Następnie również w postawie stojącej wierni wysłuchali dekretu Metropolity Lubelskiego, który odczytał bp Adam Bab. Po wysłuchaniu wszystkich odczytanych dokumentów, wierni zgromadzeni na uroczystości odpustowej już oficjalnie i głośno z radością wypowiedzieli słowa: Matka Boża Chełmska Patronką Miasta Chełm! Tej radosnej informacji towarzyszyły liczne oklaski. Ogłoszeniu tej informacji towarzyszyły również rozlegające się głosy fanfar.

– Najpiękniejszą odpowiedzią na ten historyczny akt jest modlitwa. Nie chcemy bowiem tylko ogłosić Patronki. Chcemy Jej powierzyć nasze miasto i jego mieszkańców – mówił Dominik Bitner. Poprosił abp. Stanisława Budzika o poprowadzenie modlitwy, która jest każdego dnia odmawiana w sanktuarium i zawierzenie miasta Chełm Matce Bożej Chełmskiej, Patronce grodu nad Uherką. „Dziewico Niepokalana, Matko Zbawiciela i Matko nasza któraś od wieków na siedzibę swoją świątynię na Górze Chełmskiej obrała, wysłuchaj mego wołania i wzmocnij w mojej duszy wiarę świętą. Ty, Panno Można, która starłaś głowę szatana, racz pokonać i oddalić ode mnie wszelkie przeszkody i trudności, na jakie dzisiaj napotykam, bym żyjąc w niezachwianej wierze tu na ziemi, mógł wiecznie z Tobą oglądać chwałę Syna Twego w niebie. Amen. Matko Boża Chełmska, Patronko Miasta Chełm, módl się za nami!”.

Po dokonaniu historycznego aktu ustanowienia Matki Bożej Chełmskiej Patronką miasta, rozpoczęła się odpustowa Msza św. na początku której słowa powitania wygłosił abp Stanisław Budzik. – Maryjo, zdajesz się mówić dzisiaj do nas: nigdy was nie porzuciłam, mieszkańcy Chełma, ziemi chełmskiej i lubelskiej. I nigdy was nie porzucę. A my z wdzięcznością za otrzymane łaski wybieramy Cię Bogurodzico i ogłaszamy Patronką Miasta Chełm. Z wdzięcznością gromadzimy się dzisiaj na Najświętszej Eucharystii. Chcemy podziękować Bogu za to, że w Maryi dał nam wspaniały przykład wiary, nadziei i miłości. Dziś święto Jej Narodzenia; urodziny naszej Matki. Dzień radości dla Jej dzieci. Twoje Narodzenie Bogarodzico zwiastuje radość całemu światu. Ono poprzedza i zapowiada narodziny Jezusa Chrystusa – powiedział ksiądz arcybiskup. – Dzisiejsza radość pomnaża fakt, że naszym uroczystościom przewodniczy Nuncjusz Apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi, przedstawiciel Ojca Świętego Leona XIV. Księże arcybiskupie, przybyłeś na Chełmską Górę do domu Matki. Polecamy twoją posługę w naszej Ojczyźnie wstawiennictwu Matki Bożej Chełmskiej. Dziękujemy za przyjęcie zaproszenia przewodniczenia naszym uroczystościom i wygłoszenie Słowa Bożego – powiedział metropolita.

Homilię Nuncjusz Apostolski rozpoczął od pozdrowień dla zebranych od Ojca Świętego, co wierni przyjęli oklaskami. – Jako przedstawiciel papieża przekazuję wam serdeczne pozdrowienia i błogosławieństwo Ojca Świętego Leona XIV. Jednocześnie proszę was o modlitwę w jego intencji, aby Pan nieustannie wspierał go w misji umacniania braci w wierze i prowadzenia Kościoła – powiedział nuncjusz. – Ku Ojcu Świętemu kierujemy naszą wdzięczność za decyzję o ogłoszeniu Najświętszej Maryi Panny Patronką tego miasta – dodał.

Następnie nawiązał do święta Narodzenia Najświętszej |Maryi Panny. – Jest to święto przypominające urodziny naszej Matki. Każde ludzkie narodziny są źródłem radości. Tak było również w domu Joachima i Anny. Narodziny Maryi napełniły serca jej rodziców szczęściem. Gdy rodzi się dziecko, dom rozjaśnia się nowym światłem i odradza się nadzieja na przyszłość. Bo nowe życie jest darem Boga. Dlatego nie możemy pozostawać obojętni wobec zagrożeń wymierzonych w rodzące się dzieci. Pomyślmy o aborcji, o sposobie myślenia, które postrzega życie jako przeszkodę, a nie jako dar od Boga – przestrzegał. Przedstawiciel papieża mówił też o kryzysie w jakim znalazła się współczesna rodzina, rozpadających się małżeństwach i głębokim kryzysie demograficznym dotykającym wiele europejskich państw, w tym Polski. – Nie jest to kryzys gospodarczy, lecz przede wszystkim kryzys nadziei i zaufania do przyszłości. Ma on także wymiar moralny i nieuchronnie wpływa na życie Kościoła. Bo maleje liczba powołań do kapłaństwa i życia konsekrowanego. Wiele wspólnot kościelnych z niepokojem patrzy w przyszłość – ubolewał. – Świętowanie narodzin małej Maryi oznacza obronę troski o każde ludzkie życie od chwili jego poczęcia. Każde narodzone dziecko oznacza dar dla rodziny i nadzieję dla społeczeństwa. Tylko w ten sposób będziemy mogli budować kulturę życia – podkreślił abp Filipazzi.

Nuncjusz z niepokojem mówił, że dzisiaj otacza nas kultura śmierci, ukrywająca się często pod pozorem walki o wolność i prawa człowieka. Przypomniał, że obecność Maryi objawia się w sposób szczególny w sanktuariach Jej poświęconych. Od wieków pielgrzymi przybywają do tych miejsc z radościami i cierpieniami oraz nadzieją na wysłuchanie. – Również w sanktuarium na Górze Chełmskiej Maryja staje się szczególnie bliska swojemu ludowi. Tutaj umacnia wszystkich, którzy z ufnością uciekają się do Niej. Każde sanktuarium Maryjne prowadzi do Chrystusa. Maryja ma jeden cel, doprowadzić nas do poznania i umiłowania Jej Syna - podkreślił nuncjusz.

Po południu na swoją Mszę św. przybyły dzieci z chełmskich szkół. Podczas Eucharystii odprawionej przez bp. Adama Baba zostały pobłogosławione tornistry i przybory szkolne. Podsumowaniem całych uroczystości odpustowych była wieczorna Msza św. odprawiona przez ks. kan. Jacka Pytera.

Na wcześniejszą prośbę proboszcza ks. Andrzeja Sternika wierni, podobnie jak w latach poprzednich, przynieśli ze sobą róże, będące szczególnym darem dla Maryi. Kwiaty zostały pobłogosławione w specjalnej modlitwie. Następnie wszystkie róże wierni zostawili w sanktuarium. Po zasuszeniu będą dołączane do obrazków z modlitwą do Matki Bożej Chełmskiej, jako Jej szczególny znak przypominający zapisane przed wiekami świadectwo cudownego uzdrowienia niewidomego dziecka.

Przedłużeniem uroczystości jest oktawa odpustowa. Do 15 września na wieczorną modlitwę do sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej przybywają różne grupy zawodowe i stany.

Fotorelacja na https://www.facebook.com/profile.php?id=100079880112212